Pogled preko okeana

Pogled preko okeana
Prepiska Ivana V. Lalića i Čarlsa Simića 1969-1996

Pogled preko okeana je izuzetno i znalački pripremljena knjiga prepiske Ivana V. Lalića, jednog od najznačajnijih srpskih pesnika druge polovine 20. veka (pored gotovo svih nacionalnih nagrada Lalić je dobio neke od najvažnije nagrada u svetu: Američku ''Thorton Wilder Prize'' 1990., Englesku Evropsku nagradu za prevod poezije ''The British Europian Poetry translation Prize'' 1991. i italijansku nagradu ''Rosone D'Oro'' 1995.) i Čarlsa Simića, američkog pesnika srpskog porekla, jednog od najznačajnijih američkih i svetskih pesnika savremenog doba (Pulicerova nagrada, Ovenčani pesnik Vašingtonske Kongresne biblioteke, akademik Američke akademije umetnosti i druge). Svetlana Šeatović-Dimitrijević je priredila ovu prepisku rukovodeći se hronološkim, jezičkim i tematskim kriterijumima i knjigu podelila u četiri dela. Preko sto pisama u ovoj prepisci je pisano na engleskom, srpskom ili dvojezično, pa je bilo neophodno i prevođenje ove dragocene rukopisne građe nastale od 1969. do 1996. godine. Pisma i razglednice stižu iz Njujorka, Nju Hempšira, Beograda, Rovinja, Firence i Pariza. Prepiska dvojice pesnika i prevodilaca počinje povodom Lalićevog prevođenja i pripremanja Antologije moderne američke poezije, prve na srpskom jeziku, objavljene 1972. godine i s druge strane okeana povodom Simićevog prevođenja Lalićeve knjige Vreme, vatre, vrtovi, koja će biti objavljena u Njujorku 1970. pod nazivom Fire gardens. Bili su to prvi koraci u kojima su srpska i američka književnost ostvarivali kontakte posle 1945. godine nakon promene društvenog i političkog uređenja. Njihova pisma su svedočanstva o prodoru srpskog posleratnog pesništva (Branko Miljković, Vasko Popa, Milorad Pavić, Ljubomir Simović, Miodrag Pavlović) na američki kontinent. S druge strane, u prepisci otkrivamo ulogu Čarlsa Simića kao jednog od najzaslužnijih prevodilaca sa srpskog jezika u Americi. Ivan V. Lalić je za srpsku kulturu bio ne samo važan pesnik, nego i vrstan prevodilac sa engleskog, francuskog i nemačkog jezika. Ova pisma osvetljavaju sveobuhvatnost njegovog umetničkog rada, a posebno interesovanja za anglosaksonsku književnost. U predgovoru ''Epistole pesnika i prijatelja'' Svetlana Šeatović-Dimitrijević čitaocima daje smernice za čitanje ovih pisama, biografskog, literarnog, književno-kritičkog i recepcijskog tipa. Knjiga je opremljena faksimilima, fotografijama i naučnom aparaturom, fusnotama, napomenama i objašnjenjima priređivača, koja uvode čitaoce u sveobuhvatan tematski materijal ove prepiske. Pogled preko okeana pored literarnih, recepcijskih i prevodilačkih preokupacija dva pesnika otkriva čitaocima i istoriju jednog dubokog i trajnog prijateljstva, dva izvrsna pesnika, Ivana V. Lalića i Čarlsa Simića. U pismima s kraja osamdesetih i početkom devedestih godina na pomolu je građanski rat, koji oba pesnika najdublje potresa, komentari, aktivno učestvovanje u društvenim kretanjima prepisci daju i jedan nacionalno-istorijski ton. Njihove epistole, danas već zaboravljen oblik komunikacije, postale su mesto za pesničke i prevodilačke konsultacije, informisanje o književnim tokovima, klasičnoj muzici, džezu i prijateljsko ćaskanje sa onim drugim ''preko bare''. Objavljivanjem ove prepiske poštovaoci Lalićevog dela moći će da sagledaju koliku su njegove pesme, prevodi i svakodnevica bili duboko prožete niti istog bića zagledanog u drugu stranu okeana.

Pogled preko okeana je izuzetno literarno i kulturološko svedočanstvo neophodno tumačima Lalićeve i Simićeve poezije, kao i mali prilog istraživanju recepcije srpske poezije druge polovine 20. veka u Americi.